My Site Group

Dừa sáp cấy mô đầu tiên cho trái: Hiệu quả kinh tế gấp 5 – 10 lần so với trồng dừa sáp truyền thống

Dừa sáp – đặc sản nông nghiệp làm nên thương hiệu Trà Vinh

Dừa sáp từ lâu đã được xem là một trong những loại trái cây đặc sản nổi tiếng nhất của tỉnh Trà Vinh, đặc biệt tập trung tại huyện Cầu Kè. Không chỉ mang giá trị kinh tế cao, dừa sáp còn góp phần tạo dựng thương hiệu nông sản riêng có cho địa phương. Điểm khác biệt lớn nhất của dừa sáp so với dừa thông thường nằm ở phần cơm dừa đặc sệt, dẻo quánh, có mùi thơm tự nhiên, hàm lượng dầu và giá trị dinh dưỡng cao hơn hẳn. Chính vì vậy, dừa sáp luôn được thị trường ưa chuộng, giá bán ổn định ở mức cao và ít bị phụ thuộc vào biến động cung cầu.

Tuy nhiên, song song với tiềm năng kinh tế lớn, dừa sáp cũng đặt ra nhiều thách thức trong quá trình nhân giống và mở rộng diện tích trồng. Đặc tính di truyền đặc biệt khiến loại cây này không thể phát triển theo các phương pháp nhân giống truyền thống như nhiều loại cây ăn trái khác.

Bạn đọc có thể tham khảo thêm nội dung tiếp theo để có cái nhìn đầy đủ và cụ thể hơn: cơ sở nuôi cấy mô thực vật

Bài toán nan giải từ phương pháp nhân giống truyền thống

Theo Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Trai, quyền Giám đốc Trung tâm Sinh học ứng dụng thuộc Khoa Nông nghiệp – Thủy sản, Trường Đại học Trà Vinh, trái dừa sáp không thể nảy mầm trong điều kiện tự nhiên. Do đó, người trồng buộc phải sử dụng trái dừa không sáp để làm giống. Cách làm này dẫn đến hệ quả là tỷ lệ trái sáp trong mỗi quày chỉ đạt tối đa khoảng 25%.

Điều này đồng nghĩa với việc dù chăm sóc tốt, đầu tư nhiều công sức và chi phí, nhưng người trồng vẫn không thể kiểm soát được tỷ lệ trái sáp thu hoạch. Hiệu quả kinh tế vì thế bị hạn chế, khó đáp ứng mục tiêu phát triển vùng trồng dừa sáp theo hướng hàng hóa, quy mô lớn.

Cấy phôi dừa sáp – bước đột phá trong nhân giống

Nhằm tháo gỡ nút thắt lớn nhất của cây dừa sáp, trong nhiều năm qua, các nhà khoa học Trường Đại học Trà Vinh đã tập trung nghiên cứu và hoàn thiện quy trình nuôi cấy phôi dừa sáp. Kết quả nghiên cứu cho thấy phương pháp này giúp nâng tỷ lệ trái sáp trên quày lên trên 85%, tạo ra sự khác biệt mang tính đột phá so với phương pháp nhân giống truyền thống.

Quy trình nhân giống bằng cấy phôi đã được đăng ký sở hữu trí tuệ, với tỷ lệ thành công đạt khoảng 63%, tức là cứ 100 phôi thì có thể tạo ra 63 cây giống. Từ năm 2011 đến nay, cây giống dừa sáp cấy phôi đã được Trường Đại học Trà Vinh thương mại hóa và phân phối rộng rãi cho người sản xuất thông qua các kênh liên kết và trung tâm cây giống lớn nhất của khu vực.

Trung bình mỗi năm, khoảng 5.000 cây giống dừa sáp cấy phôi được chuyển giao đến tay nông dân. Thực tế sản xuất cho thấy mô hình trồng dừa sáp cấy phôi mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội, giúp người trồng chủ động hơn trong sản xuất và ổn định đầu ra.

Hiệu quả kinh tế vượt trội từ dừa sáp cấy phôi

Ông Nguyễn Văn Sử, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Dừa sáp Hòa Tân, huyện Cầu Kè, cho biết dừa sáp cấy phôi có chu kỳ sinh trưởng và ra trái tương tự dừa thông thường, mỗi tháng có thể thu hoạch một quày. Điều quan trọng là tỷ lệ trái sáp trong mỗi quày rất cao, giúp tăng mạnh doanh thu so với dừa sáp trồng theo phương pháp truyền thống.

Hiện nay, giá dừa sáp loại I trên thị trường dao động khoảng 100.000 đồng mỗi trái, loại II khoảng 60.000 đồng mỗi trái. Với dừa sáp truyền thống, hiệu quả kinh tế trung bình đạt khoảng 100 triệu đồng mỗi hecta. Trong khi đó, dừa sáp cấy phôi có thể cho hiệu quả sản xuất cao gấp 10 – 20 lần so với trồng dừa thường và gấp 5 – 10 lần so với trồng dừa sáp truyền thống.

Đáng chú ý, thương lái thu mua dừa sáp dựa hoàn toàn vào chất lượng trái, không phân biệt dừa sáp truyền thống hay dừa sáp cấy phôi. Điều này tạo niềm tin lớn cho người trồng, thúc đẩy quá trình chuyển đổi cơ cấu vườn dừa. Nhiều hộ dân đã mạnh dạn chặt bỏ những cây dừa già cỗi, trái nhỏ, kém hiệu quả để trồng xen canh dừa sáp cấy phôi, từng bước nâng cao giá trị vườn cây.

Giá cây giống cao và nhu cầu giảm chi phí đầu tư

Mặc dù mang lại lợi nhuận cao, nhưng giá cây giống dừa sáp cấy phôi hiện nay vẫn là rào cản lớn đối với nhiều nông hộ. Giá bán trên thị trường dao động từ 800.000 đồng đến 1,2 triệu đồng mỗi cây, tùy theo đơn vị sản xuất. Riêng cây giống do Trường Đại học Trà Vinh cung cấp có mức giá thấp hơn, từ 700.000 đến 800.000 đồng mỗi cây, nhưng vẫn được xem là cao so với khả năng đầu tư của phần đông người dân.

Chi phí cây giống lớn khiến quá trình cải tạo vườn dừa sáp theo hướng chuyên canh diễn ra chậm, chưa thể nhân rộng trên diện rộng. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nghiên cứu các phương pháp nhân giống mới, giúp tạo ra cây giống chất lượng cao với giá thành thấp hơn, phù hợp với nhu cầu thực tiễn sản xuất.

Nuôi cấy mô – hướng đi chiến lược để hạ giá thành cây giống

Bên cạnh thành công trong lĩnh vực cấy phôi, Trường Đại học Trà Vinh tiếp tục được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phê duyệt đề tài trọng điểm cấp Bộ “Nghiên cứu nhân giống dừa bằng công nghệ nuôi cấy mô tế bào và kỹ thuật thâm canh dừa trồng giống nuôi cấy mô”, với tổng kinh phí 10,5 tỷ đồng, triển khai trong giai đoạn 2017 – 2022.

So với cấy phôi, nuôi cấy mô dừa sáp là một quá trình phức tạp và đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao hơn. Tuy nhiên, ưu điểm nổi bật của phương pháp này là tạo ra cây con đồng đều về mặt di truyền, giữ nguyên các đặc tính ưu việt của cây mẹ và có tiềm năng nhân giống với số lượng lớn.

Sau 5 năm nghiên cứu, các nhà khoa học đã lựa chọn được vật liệu và môi trường phù hợp để tạo mô sẹo, biệt hóa phôi vô tính và tái sinh cây con. Đồng thời, quy trình đưa cây dừa nuôi cấy mô ra trồng và chăm sóc tại nhà lưới, vườn ươm cũng đã được thiết lập hoàn chỉnh. Kết quả bước đầu cho thấy đề tài đã tạo ra 300 cây dừa sáp in vitro và 200 cây dừa sáp cấy mô ngoài vườn ươm.

Triển vọng phát triển ngành hàng dừa sáp trong tương lai

Đây được xem là nghiên cứu đầu tiên tại Việt Nam đạt được thành công trong nuôi cấy mô cây dừa nói chung và dừa sáp nói riêng, được Hội đồng nghiệm thu của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đánh giá cao. Thành công của giai đoạn 1 đã tạo nền tảng quan trọng để tiếp tục triển khai giai đoạn 2, với mục tiêu nâng hệ số nhân giống lên 50, hoàn thiện quy trình và tiến tới sản xuất cây giống dừa sáp cấy mô ở quy mô công nghiệp.

Khi giá thành cây giống có thể hạ xuống dưới 100.000 đồng mỗi cây, người dân sẽ dễ dàng tiếp cận nguồn giống thông qua các trung tâm cây giống lớn nhất, từ đó mở rộng diện tích trồng, hình thành vùng chuyên canh dừa sáp bền vững. Đây chính là chìa khóa để đưa dừa sáp Trà Vinh trở thành ngành hàng nông sản chủ lực, đủ khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và hướng tới xuất khẩu với số lượng lớn trong tương lai.

Trong bối cảnh nhu cầu giống cây trồng ngày càng tăng cao, việc tìm kiếm một đơn vị uy tín chuyên cung cấp cây giống chất lượng, nguồn gốc rõ ràng và ứng dụng công nghệ cao đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của người làm nông nghiệp trên khắp Việt Nam. Vì vậy, ViGen.vn – Trung tâm cây giống ViGen là đơn vị chuyên cung cấp giống cây trồng, giống cây và cây giống Việt Nam ứng dụng công nghệ cao, đặc biệt là cây giống cấy mô, với nguồn cung ổn định từ trại cây giống, trại giống cây trồng đạt chuẩn, phân phối cây giống giá sỉ và bán cây giống qua hệ thống đại lý toàn quốc, giúp khách hàng dễ dàng tìm được địa chỉ mua cây giống uy tín khi cần mua cây giống ở đâu, từ nhà sản xuất cây giống đến nguồn cung cây giống chất lượng cao.

TRIỂN VỌNG NGÀNH NUÔI CẤY MÔ CÂY GIỐNG HOA, LÁ TRANG TRÍ TRONG NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO

BỨC TRANH TOÀN CẢNH VỀ NUÔI CẤY MÔ HOA, LÁ TRANG TRÍ TẠI ĐÀ LẠT

Trong nhiều năm qua, Đà Lạt và vùng phụ cận của tỉnh Lâm Đồng luôn được xem là trung tâm sản xuất hoa lớn nhất cả nước. Không chỉ nổi tiếng với hoa thương phẩm, địa phương này còn âm thầm phát triển mạnh mẽ lĩnh vực nuôi cấy mô cây giống hoa và lá trang trí, tạo nên một ngành kinh tế chuyên sâu có giá trị gia tăng rất cao. Theo số liệu hạch toán của Hiệp hội Hoa Đà Lạt, doanh thu từ hoạt động nuôi cấy mô cây giống hoa, lá trang trí tại khu vực có độ cao khoảng 1.500 m so với mực nước biển đạt xấp xỉ 50 tỷ đồng/ha/năm. Đây là con số vượt trội nếu so sánh với doanh thu cao nhất của sản xuất hoa công nghệ cao trong tỉnh chỉ vào khoảng 3,7 tỷ đồng/ha/năm, còn doanh thu bình quân trên diện tích cây trồng các loại mới đạt gần 285 triệu đồng/ha/năm.

Những con số này cho thấy nuôi cấy mô không chỉ là một hướng đi bổ trợ, mà đang trở thành một ngành sản xuất độc lập, có khả năng tạo ra giá trị kinh tế vượt xa nhiều mô hình nông nghiệp truyền thống. Đặc biệt, trong bối cảnh quỹ đất nông nghiệp ngày càng hạn chế, việc tạo ra giá trị lớn trên một đơn vị diện tích thông qua công nghệ cao đang là xu hướng tất yếu.

NGUỒN NHÂN LỰC DỒI DÀO VÀ CƠ HỘI VIỆC LÀM ỔN ĐỊNH

Một điểm đáng chú ý của ngành nuôi cấy mô cây giống hoa, lá trang trí là khả năng tạo việc làm bền vững cho lao động địa phương, đặc biệt là lao động trẻ. Trên các nền tảng mạng xã hội và kênh truyền thông chuyên ngành trong những năm gần đây, nhiều cơ sở nuôi cấy mô liên tục đăng tin tuyển dụng kỹ thuật viên cấy mô với số lượng lớn. Độ tuổi tuyển dụng phổ biến từ 18 đến 35, mức lương khởi điểm trung bình khoảng 6 triệu đồng/người/tháng, sau một thời gian làm việc và nâng cao tay nghề có thể tăng lên 12–13 triệu đồng/tháng tùy theo hiệu suất.

Điểm đặc biệt là công việc này không đặt nặng yêu cầu về bằng cấp hay kinh nghiệm ban đầu. Người lao động được đào tạo miễn phí, chỉ cần đáp ứng các tiêu chí về sự chăm chỉ, cẩn thận và tuân thủ quy trình kỹ thuật. Ngoài thu nhập ổn định, kỹ thuật viên cấy mô còn được hưởng đầy đủ các chế độ phúc lợi như bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm tai nạn, lương tháng 13, thưởng lễ tết, khám sức khỏe định kỳ, du lịch nghỉ dưỡng và các chế độ chăm lo đời sống khác. Chính môi trường làm việc chuyên nghiệp này đã góp phần giữ chân lao động và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho ngành.

DOANH NGHIỆP TIÊN PHONG VÀ TINH THẦN KHỞI NGHIỆP ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Tại cuộc thi Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao năm 2025, tổ chức tại Trường Đại học Đà Lạt với chủ đề chuyển đổi số trong phát triển nông nghiệp bền vững, nhiều mô hình nuôi cấy mô đã để lại dấu ấn mạnh mẽ. Đại diện Công ty Công nghệ sinh học F1, ông Hồ Anh Dũng, chia sẻ rằng sau 12 năm hoạt động, doanh nghiệp không ngừng mở rộng diện tích vườn ươm, gia tăng sản lượng nuôi cấy mô các dòng hoa và lá trang trí phục vụ cả thị trường nội địa lẫn xuất khẩu.

Sản phẩm của doanh nghiệp hiện đã có mặt tại nhiều thị trường khó tính như châu Âu, Mỹ, Úc, Nhật Bản và New Zealand. Điều đáng nói là các sản phẩm nuôi cấy mô từ Đà Lạt hoàn toàn có thể cạnh tranh sòng phẳng với nguồn giống từ các quốc gia có nền công nghệ sinh học phát triển. Tinh thần khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo vẫn tiếp tục được duy trì, với mục tiêu thu hút thêm nhiều kỹ sư, kỹ thuật viên và cộng sự cùng đồng hành trong chiến lược phát triển dài hạn. Những thông tin, xu hướng và kiến thức nền tảng về công nghệ giống cũng đang được chia sẻ rộng rãi trên các nền tảng chuyên ngành như https://vigen.vn/, góp phần lan tỏa tri thức và kết nối cộng đồng sản xuất nông nghiệp công nghệ cao.

MỞ RỘNG THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU VÀ GIÁ TRỊ KINH TẾ BỀN VỮNG

Theo thống kê từ các hội thảo chuyên đề, sau hơn 10 năm khai thác thị trường xuất khẩu, Công ty F1 Biotech cùng 5 doanh nghiệp khác gồm Hivico, Hoa Mặt Trời, Đất Xanh, Quang Nguyên và Mai Trung đã sản xuất và tiêu thụ tại thị trường Hà Lan khoảng 35 triệu cây giống hoa, lá trang trí nuôi cấy mô. Doanh thu hàng năm từ thị trường này đạt khoảng 7–8 triệu USD, đồng thời giải quyết việc làm ổn định cho hơn 800 lao động địa phương.

Câu chuyện thị trường bắt đầu từ năm 2015, khi một doanh nghiệp Hà Lan đặt mua thử nghiệm khoảng 200.000 cây giống cấy mô từ hai công ty F1 Biotech và Hivico. Kết quả vượt ngoài mong đợi đã mở ra nhu cầu tăng trưởng liên tục, với sản lượng tiêu thụ tăng gấp đôi qua mỗi năm. Từ hai đơn vị ban đầu, mô hình nhanh chóng được nhân rộng, hình thành đến nay 8 doanh nghiệp tham gia xuất khẩu, với tổng sản lượng tăng gần gấp 10 lần so với thời điểm khởi đầu.

Hình ảnh dưới đây minh họa việc ứng dụng khoa học – công nghệ vào sản xuất nông nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả canh tác và giá trị sản phẩm:

https://vigen.vn/wp-content/uploads/2025/10/cay-chuoi-cay-mo-tai-vigen_11zon.webp

HỆ SINH THÁI NUÔI CẤY MÔ HOA, LÁ TRANG TRÍ TẠI ĐÀ LẠT

Hiện nay, trên địa bàn các phường Xuân Hương, Cam Ly, Lâm Viên, Xuân Trường và Langbiang của thành phố Đà Lạt đã hình thành một hệ sinh thái nuôi cấy mô khá hoàn chỉnh. Toàn khu vực có 48 cơ sở nuôi cấy mô nhân giống cây hoa, lá trang trí, phục vụ đồng thời nhu cầu sản xuất trong nước và xuất khẩu. Trong số này, có 10 cơ sở thuộc các viện nghiên cứu, trường đại học và trung tâm khoa học, còn lại là 38 cơ sở của doanh nghiệp và hộ sản xuất, kinh doanh.

Tổng quy mô toàn hệ thống bao gồm khoảng 600 box cấy và gần 970 kỹ sư, công nhân kỹ thuật. Sản lượng nuôi cấy mô mỗi năm đạt gần 69,8 triệu cây giống các loại, từ địa lan, sa lem, đồng tiền, cúc, cẩm chướng, lan vũ nữ cho đến các dòng cây lá trang trí cao cấp. Quy mô này không chỉ đáp ứng nhu cầu thị trường hiện tại mà còn tạo nền tảng vững chắc cho việc mở rộng trong tương lai.

DƯ ĐỊA PHÁT TRIỂN TRONG THỜI GIAN TỚI

Nhận định về triển vọng ngành, Phó Chủ tịch Hiệp hội Hoa Đà Lạt Lại Thế Hưng cho rằng nuôi cấy mô cây giống hoa, lá trang trí đang sở hữu nhiều lợi thế cạnh tranh mà ít ngành nông nghiệp nào có được. Bên cạnh sản lượng xuất khẩu đạt 35 triệu cây mỗi năm, thị trường nội địa cũng tiêu thụ thêm gần 34,8 triệu cây, cho thấy nhu cầu rất lớn và ổn định.

Với điều kiện khí hậu ôn hòa quanh năm, nguồn nhân lực kỹ thuật ngày càng được đào tạo bài bản và thị trường tiêu thụ ngày càng mở rộng, ngành nuôi cấy mô hoa, lá trang trí được dự báo còn nhiều dư địa để phát triển. Không chỉ dừng lại ở hoa, các mô hình thành công trong lĩnh vực này còn mở ra kinh nghiệm quý báu cho nhiều đối tượng cây trồng khác, từ cây ăn trái đến cây công nghiệp. Việc so sánh và ứng dụng công nghệ cấy mô trên nhiều loại cây trồng khác nhau, chẳng hạn như sự khác biệt giữa chuối cấy mô và chuối truyền thống, cũng đang được quan tâm và phân tích sâu tại https://vigen.vn/phan-tich-uu-nhuoc-diem-sau-rieng-cay-mo-ban-nen-biet/.

Có thể khẳng định rằng, với nền tảng hiện có và xu thế thị trường thuận lợi, ngành nuôi cấy mô cây giống hoa, lá trang trí tại Đà Lạt nói riêng và Việt Nam nói chung đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá, trở thành một trong những trụ cột quan trọng của nông nghiệp công nghệ cao trong tương lai.